Yves Leterme antwoordt
1. Bankieren is geen taak van de overheid. Dat de overheid tussenkomst om privé-bedrijven van de ondergang te redden is toch niet van meer van deze tijd en toch heeft de regering moeten ingrijpen om Dexia en Fortis te ondersteunen? Waarom?Het is inderdaad geen kerntaak van de overheid om zelf als bankier op de markt actief te zijn. Toch is in uitzonderlijke omstandigheden een overheidstussenkomst te rechtvaardigen. De financiële orkaan die momenteel door Europa trekt en ook ons land zwaar treft, bracht enkele van onze belangrijkste financiële instellingen serieus in gevaar. Een faillissement van deze banken is voor de spaarder, de klanten, het personeel en de belegger geen optie. Ook het economisch leven van onze economie die bekend staat voor haar open karakter moet gevrijwaard blijven van dit ontij. Daarom besliste de regering haar verantwoordelijkheid te nemen. Uitgangspunt voor haar handelen waren de volgende:
2. De belastingbetaler betaalt de rekening. Wat betekent deze ondersteuning voor de federale begroting?Om de redding van Fortis-bank/verzekeringen en Dexia mogelijk te maken investeerde de federale regering respectievelijk 9,4 mia euro (aankoop Fortis-aandelen) en 1 miljard euro (kapitaalsverhoging Dexia) of samen 10,4 mia euro.Deze investering loopt via de Federale Investerings-en Participatiemaatschappij, die de toestemming kreeg dit bedrag te lenen. De rentelast op dit bedrag komt ten laste van de begroting. Voor 2009 gaat het om ruim 550 mio. Bovendien tikt met deze investering ook de staatsschuld opnieuw aan. Voor alle duidelijkheid: het gaat om een investering, niet om lopende uitgaven. De kostprijs van deze hele operatie zal pas binnen enkele jaren precies kunnen worden berekend precies omdat de overheid als tegenprestatie voor deze investeringen aandelen verwierf. Deze aandelen zullen eenmaal de financiële markten opnieuw normaal functioneren ook de uitkering van dividenden mogelijk maken. Op dat ogenblik kan de overheid de rentelast neutraliseren. Vermits het bankieren ook geen kerntaak van de overheid is, kan de regering op het moment dat de aandelen een gunstige waarde hebben beslissen over te gaan tot de verkoop van haar aandelen. De inkomsten uit deze verkoop zullen de overheidsschuld op dat moment versneld doen afnemen. 3. De kleine belegger staat volledig in de kou.De Belgische overheid was tot voor enkele dagen geen aandeelhouder van Fortis, noch van Dexia. Omdat door de hevige crisis op de financiële markten twee van onze grootste banken over de kop dreigden te gaan, heeft de regering beslist meteen op te treden om het nakende faillissement tot elke prijs te voorkomen.Daardoor kon ze de volledige bescherming waarborgen voor de deposito’s en de spaargelden van de klanten. Tevens heeft de regering daardoor de belangen van de werknemers optimaal gevrijwaard en onrechtstreeks, door het behoud van het bedrijf te verzekeren, ook de belangen van de aandeelhouders. Uit de keuze om prioritair de tegoeden bij de bank en de belangen van de werknemers te verzekeren, vloeide voort dat de regering rechtstreeks in zowel Fortis als Dexia moest participeren. In het Fortis-dossier bleek dat een stabiele oplossing slechts mogelijk was wanneer een beroep werd gedaan op een financiële partner die zelf meteen de liquiditeit kon verzekeren.Daarom heeft de regering beslist om 75% van haar participatie in te brengen in BNP Paribas. Deze bank heeft inmiddels ook aan het publiek haar engagement tegenover spaarders en werknemers bekendgemaakt. Uiteraard heeft de regering ook aandacht voor de kleine aandeelhouders, al kan zij natuurlijk niet het verlies dekken dat zij geleden hebben ingevolge de malaise bij de Fortis-groep en de beurscrisis.De regering heeft daarom beslist om, binnen haar mogelijkheden, een maximale inspanning te doen.
Uit wat voorafgaat, blijkt dat de regering binnen haar beperkte mogelijkheden een maximale inspanning voor de kleine beleggers heeft gedaan. Hun aandelen zouden in geval van faillissement, dat zonder onmiddellijk optreden van de regering onafwendbaar was, volkomen waardeloos zijn geworden.
4. Citibank: onzekerheid ingevolge problemen Lehman Brothers Heel wat mensen onderschreven bij Citibank een zogenaamde gestructureerde belegging met een kapitaalbescherming die hen garandeert dat ze op de vervaldag minstens het startkapitaal terugkrijgen. In de meeste gevallen wordt de waarborg verstrekt door Lehman Brothers. Nu die instelling het gerechtelijk akkoord heeft aangevraagd, is heel wat onzekerheid ontstaan over de gevolgen hiervan voor de beleggers.Uiteraard kan Citibank niet verantwoordelijk gesteld worden voor de ondergang van Lehman Brothers, die tot voor kort een gerespecteerde Amerikaanse zakenbank was. De vraag rijst echter of Citibank de nodige zorgplicht in acht heeft genomen. Ging het, rekening houdend met uw persoonlijk beleggingsprofiel, om een passende belegging? Was er eventueel sprake van misleidende reclame? Dat zijn prangende vragen waarop ook de Premier graag een antwoord zou krijgen. Hij heeft daarom op 30 september in het parlement aangekondigd dat hij de bevoegde minister zou vragen om de Federale Overheidsdienst Economie, KMO, Middenstand en Energie te belasten met een onderzoek. Met het oog daarop worden momenteel alle klachten gebundeld.Ter info geven we u nog mee dat u zelf uw geschil ook kosteloos kan voorleggen aan de betrokken gespecialiseerde instanties. Dat zijn in de eerste plaats de Bemiddelingsdienst Banken – Krediet – Beleggingen en in de tweede plaats de Federale Overheidsdienst Economie, KMO, Middenstand en Energie.
5. Het Beschermingsfonds Het Beschermingsfonds komt tussenbeide als een kredietinstelling niet meer in staat is om haar verplichtingen na te komen. Het Beschermingsfonds waarborgt maximaal 20.000 euro per cliënt voor deposito’s (zichtrekeningen, spaarrekeningen, termijnrekeningen, kasbons op naam of op een effectenrekening). Elke medehouder (bijvoorbeeld man en vrouw) kan een vergoeding krijgen van maximaal 20.000 euro. Meer info hierover vindt u ook op http://www.beschermingsfonds.beDe Europese ministers van Financiën zijn op 7 oktober 2008 overeengekomen om spaardeposito’s voortaan tot 50.000 euro te waarborgen. De Belgische minister van Financiën heeft bovendien aangekondigd dat ons land spaartegoeden zal garanderen tot 100.000 euro.U hoeft zich echter niet blind te staren op de bescherming van het Beschermingsfonds. Belangrijker is het ondubbelzinnige engagement van de regering dat de overheid geen enkele bank failliet zal laten gaan en dat geen enkele klant van om het even welke Belgische bank in de kou komt te staan. Geen betere waarborg dan de continuïteit van de financiële instellingen!Dat u geen seconde hoeft te twijfelen aan het engagement van de regering mag blijken uit haar kordate optreden bij Fortis en Dexia. Omdat door de hevige crisis op de financiële markten twee van onze grootste banken over de kop dreigden te gaan, heeft de regering beslist meteen op te treden om het nakende faillissement tot elke prijs te voorkomen.Daardoor kon ze de volledige bescherming waarborgen voor de deposito’s en de spaargelden van de klanten. Tevens heeft de regering daardoor de belangen van de werknemers optimaal gevrijwaard en onrechtstreeks, door het behoud van het bedrijf te verzekeren, ook de belangen van de aandeelhouders.
6. Kaupthing
De eerste minister wil iedereen die in deze tijden van mondiale financiële crisis persoonlijk getroffen wordt verzekeren van zijn oprecht medeleven, maar vooral van zijn inzet om op een verantwoordelijke manier naar oplossingen te zoeken. Zoals u weet hebben de Luxemburgse financiële autoriteiten meegedeeld dat Kaupthing Bank Luxembourg S.A. onder het regime van opschorting van betaling is geplaatst. Door dit saneringsregime zijn de rekeningen van de cliënten geblokkeerd. De bank is op dit ogenblik niet failliet. Ze zoekt naar mogelijkheden om haar toekomst alsnog te garanderen.Deze Luxemburgse bank is slechts via een bijkantoor actief in België. Dit wil zeggen dat de bank juridisch volledig onder de verantwoordelijkheid van de Luxemburgse autoriteiten valt. Toch willen de Eerste Minister en de Minister van Financiën de talrijke Belgische klanten niet zomaar aan hun lot overlaten. Zo werd er bij Jean-Claude Juncker, Eerster Minister van Luxemburg, al op aangedrongen dat de Luxemburgse autoriteiten zo veel mogelijk zouden communiceren en alle mogelijkheden zouden onderzoeken opdat de vele Belgische klanten van deze Luxemburgse bank hun spaargeld zouden kunnen terugkrijgen. Overeenkomstig de Europese wetgeving inzake de bescherming van deposito’s worden de tegoeden van de cliënten beschermd door het garantiesysteem van Luxemburg (AGDL, Association pour la Garantie des Dépôts Luxembourg). Daardoor is de bank geen lid van het Belgische garantiesysteem. Het Belgische Beschermingsfonds is dus niet betrokken bij dit dossier. Toch heeft het Belgische Beschermingsfonds, naar aanleiding van enkele artikels in de pers, op 2 juli 2008 een schrijven gericht aan Kaupthing Bank Luxembourg (met kopie aan de Luxemburgse toezichthouder en aan de AGDL) om de bank te vragen te zorgen voor een correcte informatie van de cliënten over de tussenkomst van de AGDL inzake de bescherming van deposito’s. De Eerste Minister en de Minister van Financiën hebben ook vandaag nog een tweede brief gestuurd naar Jean-Claude Juncker om te vragen dat Luxemburg het gewaarborgde bedrag zou optrekken tot minstens 50.000,- EUR per spaarder. Er werd bovendien gevraagd om te onderzoeken in welke mate Nederlandstalige klanten ook Nederlandstalige formulieren zouden kunnen gebruiken om beroep te doen op de waarborg in Luxemburg. Aangezien velen van jullie stellen zich te hebben gebaseerd op positieve adviezen van Test-Aankoop zullen wij hierover contact opnemen met deze consumentenorganisatie.Tot slot melden wij u nog dat Kaupthing Bank voor haar Belgische klanten een hotline geopend heeft (02 533 16 00) en dat de bank heeft toegezegd haar website (www.kaupthing.be en www.kaupthing-edge.be) regelmatig te zullen bijwerken.
UPDATE : 21 oktober
De Eerste Minister blijft zich ten volle inzetten om een oplossing te vinden. Het Kaupthing dossier is echter complex: de financiële situatie van IJsland is uiterst ernstig en de bescherming van de Belgische Kaupthing-spaarders gebeurt in samenspraak met Luxemburg. Uit het contact van de Eerste Minister met zijn IJslandse collega vorige week vrijdag onthouden we twee belangrijke elementen: 1) de IJslandse regering doet er alles aan om zo snel mogelijk de eigen IJslandse financiële markt te stabiliseren en op veilige en zekere grondvesten te brengen. De samenwerking met het IMF zoals gisteren werd aangekondigd past in deze doelstelling;2) de IJslandse eerste minister herbevestigde tijdens dit gesprek zijn engagement om alle verplichtingen ten opzichte van Kaupthing Bank Luxembourg S.A. en haar Belgisch bijkantoor na te komen. De medewerkers van de Eerste Minister alsook deze van zijn collega Reynders hebben dagelijks meermaals contact met hun IJslandse en Luxemburgse collega's. Op basis van deze contacten kunnen we u bevestigen dat Kaupthing IJsland stap voor stap werkt om de continuïteit van haar bankactiviteiten te verzekeren. Zij werkt daarom een grondige herstructuering van de bank uit. Dit neemt meer tijd in beslag dan initieel was aangekondigd maar deze fase is noodzakelijk opdat een transparante en gegarandeerde oplossing kan worden uitgewerkt voor het Luxemburgs filiaal en zo ook voor het Belgische bijkantoor van Kaupthing Bank Luxembourg S.A. Ook om deze reden blijven onze medewerkers in nauw contact zodat zij dit proces van zeer nabij kunnen opvolgen.Wij verwachten spoedig een initiatief van de IJslandse toezichthouders en van de directie van Kaupthing Bank Luxemburg S.A.
UPDATE 29 oktober
De Eerste Minister blijft hard doorwerken om een oplossing te vinden voor de Kaupthing-spaarders. Hij begrijpt hoe moeilijk het is voor de spaarders en wil hen daarom verzekeren dat dit dossier hoog op de agenda blijft staan.
Zoals u weet is Kaupthing Bank België slechts een bijkantoor van Kaupthing Bank Luxembourg S.A. Een bijkantoor heeft, in tegenstelling tot een filiaal, geen afzonderlijke rechtspersoonlijkheid. De Belgische overheid is verplicht dit dossier te behartigen via de Luxemburgse regering. Kaupthing Bank Luxembourg S.A. is op haar beurt een dochter van de IJslandse bank Kaupthing, die ten gevolge van de zware financiële crisis in IJsland genationaliseerd werd.
De problemen waar Kaupthing Bank Luxembourg S.A. mee te maken heeft zijn deels te wijten aan een belangrijke schuld die door de IJslandse moeder niet meer kon worden gehonoreerd. De Eerste Minister van IJsland en de curatoren van Kaupthing IJsland hadden aan de Belgische Eerste Minister beloofd dat onder meer een bedrag in cash zou worden betaald om de schulden ten opzichte van de Luxemburgse dochter van Kaupthing na te komen. Dit kon, ondanks aanhoudende druk en contacten vanuit Luxemburg en België, echter alsnog niet gebeuren.
Zoals een paar dagen geleden in de pers werd vermeld, hebben verschillende kandidaten zich gemeld voor een eventuele overname van Kaupthing Bank Luxembourg en/of van het Belgische bijkantoor. De kandidaten-overnemers hebben vanaf nu tot begin volgende week via een zogenaamde “Data Room” toegang tot de informatie die het voor hen mogelijk moet maken om hun interesse te bevestigen en hun voorwaarden kenbaar te maken. Daarna zullen de Luxemburgse voorlopige bewindvoerders verder kunnen onderhandelen. Pas volgende week zal duidelijker zijn welke de slaagkansen zijn voor een overname.
Het overleg met Luxemburg en IJsland, zowel wat de politieke leiders als wat de bestuurders van Kaupthing betreft, blijft ondertussen ononderbroken doorgaan. Nog dit week-end sprak Yves Leterme in de marge van de Aziatisch-Europese top in China de Eerste Minister van Luxemburg, Jean-Claude Juncker, hierover aan. Van zodra er meer nieuws is zal er verder gecommuniceerd worden.
UPDATE 6 november
De Eerste Minister wenst het volgende mee te delen aan alle spaarders van Kaupthing die hem tot nu toe een bericht hebben gestuurd:De Eerste Minister heeft kennis genomen van de e-mails en brieven en van de daarin uiteengezette verhalen van de spaarders die de gevolgen moeten dragen van het plaatsen van Kaupthing Bank Luxembourg S.A. onder het regime van opschorting van betaling. Omdat hij begrijpt hoe ernstig de situatie in elk van deze gevallen is, heeft hij er sinds het begin van deze zaak het nodige voor gedaan opdat de belangen van de Belgische klanten niet uit het oog zouden worden verloren door de Luxemburgse autoriteiten. Zoals bekend heeft een Luxemburgse rechter voorlopige bestuurders aangesteld. De rechtbank, de bestuurders en de Luxemburgse toezichthouder CSSF zoeken, in samenspraak met de Luxemburgse regering, naar een overnemer die de continuïteit van de bank kan garanderen. Zoals bij een dergelijke transactie gebruikelijk is, zijn de gesprekken met het oog op de overname vertrouwelijk. Dit is bovendien in het belang van alle partijen die bij de zaak betrokken zijn. Uit de informatie waarover de Eerste Minister beschikt blijkt dat momenteel minstens met één ernstige kandidaat wordt onderhandeld. De betrokken partijen analyseren onder meer de haalbaarheid van de voorwaarden die door de kandidaat worden gesteld. Indien deze onderhandelingen uitmonden in een akkoord zal dit ter goedkeuring worden voorgelegd aan de Luxemburgse rechter. De Eerste Minister en Vice-Eerste Minister Didier Reynders en hun medewerkers staan in nauw en voortdurend contact met de bevoegde Ministers in Luxemburg. Er zal prompt gereageerd worden op elke vraag die met het oog op een overname aan België zou worden gesteld. Op dit ogenblik kan echter nog niet met zekerheid worden gezegd dat een overname van Kaupthing Bank Luxembourg S.A. succesvol afgerond zal kunnen worden. Indien dit niet zo zou zijn is er een engagement van Luxemburg om dekking te verlenen boven het door het Luxemburgs Beschermingsfonds gewaarborgde bedrag van 20.000 EUR per spaarder. Over het bedrag van een dergelijke tussenkomst worden gesprekken gevoerd met België. Een ernstig overnamebod blijft de beste garantie maar de vertrouwelijkheid van de procedure belet dat er op dit ogenblik meer details worden bekendgemaakt. De Eerste Minister begrijpt dat dit bericht de ongerustheid van de spaarder niet zal wegnemen. Hij benadrukt toch dat hij zich ten volle blijft inzetten voor een positieve afloop en dat regelmatig een stand van zaken zal worden meegedeeld.
UPDATE 14 novemberDe optie van een overname van Kaupthing Bank Luxembourg S.A. blijft aan de orde en alle betrokken partijen blijven hieraan werken. De bestuurders die op 9 oktober werden aangesteld door een Luxemburgse rechtbank en de Luxemburgse toezichthouder CSSF zijn nog steeds in gesprek met potentiële overnemers. Deze contacten zijn helaas nog niet ver genoeg gevorderd om er definitieve conclusies uit te trekken.De Luxemburgse en de Belgische regeringen hebben begrip voor de penibele situatie van de Kaupthing-klanten en volgen het dossier op de voet op.
UPDATE 20 november
1. De Luxemburgse voorlopige bestuurders van Kaupthing Bank Luxembourg S.A. blijven onderhandelen met potentiële overnemers. Eén van hen wordt als zeer ernstig beschouwd. Een ernstige kandidaat heeft discretie en tijd nodig. Een overname blijft de beste oplossing. Daarom vraagt de Eerste Minister de spaarders nog een beetje geduld.Er is een objectief verschil tussen Kaupthing Bank Luxembourg S.A. en de Belgische banken die getroffen werden door de financiële crisis: Kaupthing Bank Luxembourg S.A. heeft geen Belgische banklicentie. Dit betekent evenwel niet dat ons land de Belgische spaarders van deze bank zo maar aan hun lot overlaat. Dit betekent enkel dat België niet over dezelfde mogelijkheden beschikt om rechtstreeks in dit dossier in te grijpen. In dit geval moet er bovendien rekening gehouden worden met de Luxemburgse gerechtelijke procedure van opschorting van betaling, tijdens de welke er over gewaakt wordt dat alle schuldeisers van de bank (met inbegrip van de Belgische spaarders) gelijk behandeld worden. 2. Intussen is het Luxemburgs beschermingsfonds van deposito’s (de AGDL), binnen de 3 maand na de aanvang van de procedure van opschorting van betaling die op Kaupthing Luxembourg S.A. van toepassing is, verplicht om de spaarders die daartoe een aanvraag indienen, te vergoeden ten bedrage van maximum 20.000 Euro. Als er begin december geen overnemer is, zal de AGDL derhalve begin december beginnen met de uitbetalingen. Hierdoor wordt uitwerking gegeven aan hun garantieverplichting. Meer informatie daarover kan rechtstreeks bij de AGDL worden opgevraagd (www.agdl.lu). Dit betekent niet dat de bank failliet is; het is enkel een gevolg van de lopende procedure van staking van betaling. Ook indien er een uitbetaling van de 20.000 euro gebeurt, blijft een overname mogelijk. De twee procedures staan juridisch gezien los van elkaar. 3. De situatie van Kaupthing Bank Luxembourg S.A. is niet vergelijkbaar met die van het IJslandse Landsbanki dat failliet is gegaan. De Britse en Nederlandse klanten die in deze zaken getroffen zijn, vallen onder het IJslandse depositogarantiesysteem. IJsland is immers lid van de Europese Economische Ruimte en moet ingevolge een Europese richtlijn voorzien in een depositogarantiesysteem van minimum 20.000 euro. IJsland is echter virtueel failliet. Zonder IMF-bijstand kan het onmogelijk aan deze verplichting voldoen. Het akkoord met het IMF houdt in dat IJsland zich ertoe engageert om zijn verplichtingen na te komen. Concreet wil dit zeggen dat IJsland belooft om met 20.877 euro over de brug te komen. De situatie voor de Belgische Kaupthing-klanten is heel anders. Kaupthing in België hangt niet af van de IJslandse moederbank, maar is een bijkantoor van een Luxemburgse bank (die zelf een dochter is van een IJslandse bank). Ingevolge de Europese afspraken is daardoor het Luxemburgse depositogarantiesysteem van toepassing. Het Luxemburgse AGDL komt zoals gezegd tussenbeide voor maximum 20.000 euro.De Nederlandse en Britse regeringen hebben zich er toe geëngageerd om het saldo bij te passen tot een maximum van 100.000 euro. Luxemburg heeft er zich op zijn beurt toe geëngageerd om, in geval van faillissement van Kaupthing Bank Luxembourg S.A., dekking te verlenen boven het door het Luxemburgs Beschermingsfonds gewaarborgde bedrag van 20.000 EUR. Daar werkt ons land aan mee. Belangrijker echter is dat de voorlopige bestuurders in Luxemburg zich nog steeds inspannen met het oog op een overname van de bank.UPDATE 5 december5 december was een nieuwe belangrijke datum voor de klanten van Kaupthing Bank Luxembourg S.A. Na de contacten en vergaderingen van de laatste dagen kan bevestigd worden dat de onderhandelingen met het oog op een overname van de bank worden voortgezet.De voorlopige bestuurders die door een Luxemburgse rechtbank werden aangesteld binnen het kader van de procedure van opschorting van betaling blijven dus verder zoeken naar een oplossing. In dit verband geven zij blijk van een zekere soepelheid inzake de timing en dat om de overnameprocedure alle kansen op slagen te geven. De verlenging van de termijn voor het indienen van een bod gebeurt dus in het belang van de transactie.Voorzichtigheid blijft echter geboden omdat het nog meerdere dagen kan duren vooraleer een bindend bod van een kandidaat-overnemer kan worden afgerond en bestudeerd door de partijen aan wie waarborgen gevraagd zouden worden.Voor de klanten van Kaupthing Bank Luxembourg S.A. die een aanvraag hebben ingediend bij AGDL gingen de eerste betalingen deze week van start. De aanvragen worden behandeld in de volgorde van ontvangst.
7. Ethias
De federale regering, de Vlaamse regering en de Waalse gewestregering brengen 1,5 miljard euro kapitaal in Ethias in: zij doen dit elk ten belope van 500 miljoen euro. In ruil hiervoor verwerven de drie regeringen elk een blokkeringsminderheid (25 % en één aandeel).De klanten van Ethias die een First-rekening onderschreven, kunnen rekenen op een waarborg tot 100.000 euro. Zoals eerder aangekondigd besliste de federale regering immers om de bestaande waarborgregeling voor spaardeposito’s uit te breiden tot TAK 21-producten indien de betrokken verzekeraar om deze waarborg verzoekt. Ethias heeft zo’n aanvraag ingediend en zal hiervoor een aangepaste vergoeding betalen.
8. KBC
De KBC-groep en de Belgische federale regering hebben op 27 oktober 2008 een overeenkomst bereikt over de versterking van het kapitaal van de bankverzekeraar met 3,5 miljard Euro. Deze kapitaalinbreng zal het kern – eigen vermogen van de bank versterken.Deze overheidstussenkomst is niet nodig omdat er bij KBC een tekort aan liquiditeit of solvabiliteit zou zijn, maar wel omwille van nieuwe verwachtingen in de markt, die vragen om een versterking van het eigen vermogen van de groep.De overeenkomst tussen de regering en de KBC-groep is geïnspireerd door het model toegepast door de Nederlandse regering die vorige week het eigen vermogen van de ING-groep met 10 miljard Euro versterkte.Door deze inbreng verkrijgt de Belgische regering:
Deze regeringstussenkomst ligt in de lijn van vorige tussenkomsten die erop gericht waren om de stabiliteit van de financiële sector te versterken, de spaargelden van de burgers te waarborgen en de kredietactiviteit in de hele Belgische economie te verzekeren.
