Toespraak van premier Yves Leterme op Galenusprijs
06/06/2011
Het gesproken woord geldt
De Galenusprijs, die sinds 1982 in ons land wordt uitgereikt, bestaat uit twee prijzen, heb ik begrepen. Er is enerzijds een Farmacologieprijs voor onderzoek, er is anderzijds een Geneesmiddelenprijs voor een medicament. Je zou kunnen zeggen: de ene prijs gaat naar de theorie, de andere naar de praktijk. Of: de eerste is voor Onderzoek, de tweede voor Ontwikkeling. Of nog: er is. Dat de Galenusprijs bestaat uit twee prijzen, een voor kennis en een voor toepassing, is veelzeggend. Er is geen industriële sector waar kennis en toepassing zo nauw bij elkaar aansluiten, als de farma-industrie. In geen andere sector is de praktijk zo afhankelijk van de theorie. Er bestaat geen sector waar de ontwikkeling zo gestuurd wordt door onderzoek, als deze. Dat zien we ook in de cijfers. De farmaceutische nijverheid is koploper in investeringen voor Onderzoek en Ontwikkeling. De O&O-uitgaven van de farmaceutische industrie zijn goed voor een kwart van wat de privésector investeert in Onderzoek en Ontwikkeling. Tussen 1990 en 2009 stegen de totale O&O-uitgaven van de farmaceutische ondernemingen die aan fundamenteel onderzoek doen in België, van 188 miljoen euro naar 1,8 miljard euro. Maal tien dus of een gemiddelde jaarlijkse stijging van zo'n 13 procent. De aanwezigheid van de farmaceutische nijverheid in België is geen toeval. De hoge scholing van onze werknemers zorgde voor geschikt personeel. Meer nog dan andere industrietakken is de farma aangewezen op hoogopgeleide werknemers. Twee derde van de werknemers in de farmaceutische bedrijven heeft een diploma van hoger onderwijs. Geen enkele sector van het Belgische bedrijfsleven heeft relatief gezien zoveel O&O-personeel in dienst: 20 procent van de 32.000 werknemers. 3.408 daarvan zijn wetenschappelijke onderzoekers. De farma telt een vijfde van het totaal aantal onderzoekers in de privésector.‘Kennis’ is competitiviteit. Een recent onderzoek in verband met patenten van de geneesmiddelen die tussen 2000 en 2009 werden toegelaten tot de Amerikaanse markt geeft ons een goed idee van het belang van het werk in de Belgische labo's. Met 26 patentvermeldingen komt ons land wereldwijd als achtste uit de bus. In de relatie tot het aantal inwoners doen alleen Zweden, Zwitserland, Denemarken en de Verenigde Staten het beter.De betekenis van de farma-industrie voor onze kenniseconomie is duidelijk. Haar "maatschappelijke" betekenis reikt echter verder dan haar betekenis voor de economie en de werkgelegenheid. Het tweede maatschappelijke belang is de bijdrage tot de volksgezondheid en de stijging van de levensverwachting. De producten van de farma-industrie hebben sterk bijgedragen tot de levenskwaliteit. De blijvende stijging van de levensverwachting is onder meer te danken aan de strijd tegen degeneratieve welvaartsziektes zoals hart- en vaatziektes en kanker. Ere wie ere toekomt, dit succes is grotendeels toe te schrijven aan nieuwe medische technieken en geneesmiddelen. Il est clair que le médicament n’est pas un produit de consommation comme les autres. Un médicament est un produit actif nécessaire à la santé, mais qui peut comporter des risques. Vu son importance pour la santé publique, il va de soi que le marché du médicament nécessite donc une réglementation spécifique. C'est pourquoi la totalité du cycle (production, dispensation, récupération) du médicament est très étroitement encadrée. Néanmoins le médicament reste bel et bien un produit industriel, qui comme tout produit industriel est fabriqué par des entreprises qui doivent assurer un certain niveau de rentabilité envers leurs actionnaires tout en investissant dans une recherche de haut niveau. La recherche et le développement sont deux activités clés des entreprises du médicament, dont la réalisation n'est possible que si les bénéfices de l'entreprise sont largement réinvestis pour développer de nouveaux médicaments. Dans l’industrie pharmaceutique toute forme de recherche est longue et onéreuse. Pour développer un médicament il est en moyenne nécessaire de "screener" 10.000 molécules. Après les tests en laboratoire une quinzaine de molécules sont sélectionnées pour des études précliniques. Ces dernières sont alors testées sur des cobayes avant que une ou deux molécules obtiennent l'autorisation de mise sur le marché . Entre le début et la fin de ce processus il faut compter de sept ans à douze ans.C'est évident que les entreprises pharmaceutiques cherchent à acquérir une surface financière suffisante pour assumer les investissements nécessaires. Les "médicaments blockbuster" (ou médicaments à grand succès) leur permettent d'assurer une stabilité et de financer entre autres des nouvelles recherches. Pendant des années, les grandes entreprises ont couvert un spectre de recherche très étendu, dans des domaines divers, afin d’accroître leurs chances de trouver un "hit" potentiel. Sous peu, pour un groupe important de ces médicaments les brevets viendront à échéance, ce qui implique la possibilité pour les génériqueurs de s’installer sur ces marchés. En même temps les coûts de développement de nouveaux médicaments suivant le modèle "blockbuster" ne cessent d’augmenter. Des exigences de plus en plus élevées sont également imposées en matière d’examen clinique pour l’obtention d’une autorisation de mise sur le marché. Pour assurer notre système des soins de santé abordable et aussi un haut niveau d'innovation dans notre secteur pharmaceutique, il faut un nouvel équilibre entre les médicaments génériques et les "médicaments princeps". J’appelle donc tous les acteurs impliqués à se concerter régulièrement en vue d’aider le politique à réaliser cet objectif. De Belgische farmaceutische nijverheid heeft toekomst. Precies omdat ze steeds zoekt naar vernieuwing en innovatie. Omdat ze de weg blijft bewandelen van fundamenteel onderzoek en toegepaste ontwikkeling. Bovendien, België is op het vlak van de octrooien een zeer aantrekkelijk land. Het is ook de taak van de overheid om onderzoek en ontwikkeling aan te moedigen: via rechtstreekse of onrechtstreekse financiële steun aan bedrijven of onderzoeksinstellingen, of via beurzen aan onderzoekers. Dat behoort tot de bevoegdheid van zowel de federale overheid als de verschillende regionale overheden. Voor de Gemeenschappen verwijs ik naar het Pact 2020 in Vlaanderen en naar het BioWin project in Wallonië.En ce qui concerne les initiatives fédérales, je mentionne quelques mesures prises dans le but d'améliorer le climat fiscal qui entoure la R&D:- Une réduction d'impôts a été introduite pour les chercheurs: en 2008 leur salaire est exonéré de précompte professionnel à hauteur de 65% au lieu de 25%, et encore en 2009 à hauteur de 75% au lieu de 65%.- Les bénéfices sont exemptés de l'impôt des sociétés à concurrence d'une partie de la valeur d'investissement des immobilisations et des nouveaux actifs immatériels comme, par exemple, les frais de recherche et l'affinement des licences.- Un crédit d'impôt a été instauré à l'intention de la R&D, permettant aux entreprises de mieux refléter dans la comptabilité les avantages de la localisation des activités de R&D en Belgique.- Les cotisations que l'industrie doit payer sur le chiffres d'affaires des produits pharmaceutiques en Belgique est réduit à concurrence des investissements supplémentaires consentis en R&D.- La pression fiscale sur les royalties belges perçues (revenus de brevets) a été revue à la baisse passant de 33,9 à 6,8%.De Belgische farma-industrie behoort tot de wereldtop ereld. België is een wereldspeler en -leider. En zo moet het blijven. Daarom voorziet de overheid maatregelen opdat ons land die speerpuntpositie blijft behouden. Onze waardering voor uw sector groot is. Ook de Galenusprijs van Artsenkrant/Journal du médecin mogen wij zien als een teken van waardering, voor de winnaars én voor de sector.
