Dag 4: Yves Leterme in Moldavië

• Actua
• moldavië

Het is vandaag, zondag 5 april, verkiezingsdag in Moldovië. Bij het ontbijt overleg ik met mijn Britse collega uit Manchester Tony Lloyd. We spreken af om rond 8 uur lokale tijd te vertrekken met de ons toegewezen chauffeur en tolk. We trekken richting Orhei, een stad zowat 50 km ten Noorden van Chisinau. Transnistrië ligt zowat 15 km van Orhei.

Eerste halte is het dorp van onze jonge vrouwelijke tolk. Zij draagt een badge waarin opgeroepen wordt om te gaan stemmen. Zij stemt duidelijk niet op de Communistische Partij. Zij beweert dat er 160.000 namen van kiesgerechtigden zijn ingeschreven op de lijsten van mensen die al dood zijn of die het land definitief verlaten hebben. Voor die 160.000 mensen zijn stembrieven aangemaakt en verspreid met een stem op de Communistische Partij.
Onze tolk is naar eigen zeggen zeer pessimistisch over de winstkansen van de oppositie. Ze vreest massale kiesfraude.

Het dorp van onze tolk, Stetcani is een klein landbouwdorp en zeer armoedig. De weg er naartoe is onverhard. In het dorp zelf zijn geen straten, voetpaden, rioleringen,.. Een dorp van 1100 mensen. De mensen verdienen ongeveer 100 euro gemiddeld per maand. De moeder van onze tolk is lerares, verdient 50 euro per maand en klust daarom bij op de familiale boerderij van 22 ha. De boerderij beschikt sinds vier jaar over een tractor.
Het dorp kent niet echt handel. Mensen staan zelf in voor hun voedsel (groenten, kippen,...). Het geheel doet qua structuur Afrikaans aan, de natuur en temperatuur uitgezonderd dan uiteraard.

De stemverrichtingen gaan door in de zeer primitieve dorpsschool. De stembureaus bestaan uit zeven leden, hoofdzakelijk vrouwen. De voorzitter van het stembureau is het hoofd van de gemeentelijke administratie (of wat ervoor doorgaat...) Het valt ons op dat de stembiljetten niet worden afgestempeld.
In tegenstelling tot bij ons zijn er ook geen kandidatenlijsten. Men stemt dus niet op kandidaten, enkel op partijen. Uiteraard stemt men enkel manueel.

In een volgend stembureau in de buurt van Orhei, maken we mee dat een kiezer niet mag stemmen omdat ze enkel een oud Sowjet-paspoort heeft.
In het stembureau in kwestie mankeert ook de kandidatenlijst ter inzage.

In Zorelu maak ik een eerste verslag van de stemverrichtingen. Alles loopt perfect. Het valt op dat de kiesverrichtingen worden geleid door een bureau uitsluitend geleid door vrouwen.

In het volgende stembureau in het dorp Cucuruzeni is het in het stembureau zeer druk. Het is bijna middag. Ook hier een uitsluitend vrouwelijk stembureau. Het bureau is gevestigd in een "Sowjet-style" cultureel centrum. Het stemmen verloopt rustig.
Zowel bij Tony als bij mij blijft de algemene indruk van armoede hangen. Moskou hield in de Sovjet-tijd Moldavië arm. Het was een voorraadgebied van voedsel en goedkope arbeidskrachten die vaak in Siberië moesten werken.

Vrij vlot werken we nog twee stembureaus af. We hebben niet het gevoel dat er verkiezingsfraude gepleegd wordt in de bureaus die we bezochten.

Het is middag en we zoeken het terras op van een klein restaurantje.