Toespraak op uitreiking van de prijs Trends/Tendance manager van het jaar
06/01/2010
Beste Dames en Heren,
Ik ben blij hier vanavond te mogen spreken op de uitreiking van de prijs Trends/Tendance manager van het jaar. Hier vanavond zijn is belangrijker dan in een normaal jaar. Dit om twee redenen: 2009 was een zeer moeilijk jaar voor ondernemers en managers gegeven de tumultueuze omgevingsfactoren. Daarnaast staan we aan het begin van een jaar waarin het sociaal-economische opnieuw centraal staat. We moeten er in het komende jaar alles aan doen om het voorzichtige herstel te consolideren.
2009 was het eerste volledige crisisjaar. De bankcrisis sluimerde al sinds begin 2008 maar barstte in volle hevigheid los met de val van Lehman Brothers in september 2008. De Belgische banksector werd in de onmmiddelijke nasleep zwaar getroffen. Dankzij het kordate overheidsoptreden is eind 2008 een totale ineenstorting van de Belgische banksector vermeden.
Het tot stilstand komen van het financiële systeem eind 2008 leidde tot een vertrouwencrisis: burgers gingen minder consumeren, de internationale handel viel stil en bij bedrijven viel de productie plat. De internationale financiële crisis besmette op een nooit geziene wijze de reële economie overal ter wereld. De Belgische overheden hebben dan ook onmiddellijk gereageerd en crisismaatregelen genomen om de impact op de reële economie op te vangen. De genomen overheidsmaatregelen zijn er mede verantwoordelijk voor dat België deze crisis behoorlijk doorstaan heeft:
- in het kader van het IPA zijn de lasten op arbeid verlaagd. Deze maatregel komt op kruissnelheid in 2010 en leidt tot 1,1 miljard euro lagere lasten tov 2008. Bedrijven krijgen daarenboven extra zuurstof o.m. omdat de overheid – als onderdeel van zijn relanceplan – via een strikt opvolgingssysteem een stipte betaler van zijn facturen is geworden.
- De koopkracht van de burgers is versterkt. Sinds haar aantreden heeft de regering de koopkracht met 1.5 miljard euro verhoogd, waarvan 750 miljoen euro ter versterking van de pensioenen. Bij de opmaak van de begroting werden de minimumpensioenen van zelfstandigen verhoogd en werd extra geld opzij gezet voor een verdere koopkrachtstijging eind 2011.
- Het stelsel van de tijdelijke werkloosheid , dat versterkt is voor arbeiders en tijdelijk uitgebreid is voor bedienden, is goed voor een ondersteuning van de bedrijven van 1,06 miljard euro in 2009. Tijdelijke werkloosheid voor bedienden zal tot midden 2010 mogelijk blijven.
- Er werden een aantal maatregelen genomen die de drie T’s – timely (tijdig), temporary (tijdelijk) en targeted (trefszeker)- respecteerden. Investeringen in Energiezuinige woningen werd gestimuleerd, de BTW voor nieuwbouw werd verlaagd en de lasten voor het aanwerven van laaggeschoolde jongeren, ouderen en langdurige werklozen werd bij de begrotingsopmaak nog verder verlaagd.
- Tot slot blijft de regering maatregelen nemen ter versterking van het ondernemerschap. De wet op de continuïteit van het ondernemerschap zorgt ervoor dat bedrijven in moeilijkheden niet failliet moeten gaan maar een tweede kans krijgen. De BTW-verlaging in de horeca geeft nieuwe zuurstof aan de horecasector. Door het sociaal statuut van zelfstandigen te verbeteren, moedigen we starters aan.
Dames en heren,
Het bovenstaande heeft er mede toe geleid dat de economische schade iets minder zwaar is dan in de rest van Europa. De economische krimp was in 2009 in 20 van de 27 landen van de EU erger dan in België. Met een krimp van -2.9% doorstaat België de crisis volgens de Europese Commissie dus iets beter dan de Europese Unie als geheel (-4.1%). Voor 2010 wordt een groei van 1% voorspeld door de NBB. Europees gezien is de stijging van de werkloosheid in ons land voorlopig nog beperkt: tussen oktober 2008 en oktober 2009 steeg de Belgische werkloosheidsgraad met 1,1 procentpunt, terwijl deze in Europa gemiddeld dubbel zo veel steeg. België is hiermee in de top vijf van beste landen. Het ondernemersvertrouwen is terug op zijn gemiddelde peil van de afgelopen jaren en het consumentenvertrouwen is in de afgelopen maanden fel hersteld.
Desalniettemin is de volledige impact van de crisis niet voorbij. Het verminderde vertrouwen leidde immers tot een lage capaciteitsbenutting en het uitstellen van de investeringen. De vraag is weliswaar ietwat hersteld eind 2009 maar bedrijven werken nog altijd niet op volle kracht. In 2010 zal de crisis van het vertrouwen en het investeren dan ook leiden tot een verdere verslechtering op de arbeidsmarkt
In 2010 moet ondernemerschap en de arbeidsmarkt dan ook centraal staan. 2010 moet het jaar worden van de wederopstanding en niet van het herval. 2010 moet ook het jaar worden van de samenwerking met alle stakeholders, met de overheden, met de sociale partners en met de opiniemakers.
Vooreerst zal de federale regering hiertoe de al besliste maatregelen uitvoeren en monitoren waar er mogelijks beleid versterkt moet worden. Daarnaast moeten we allen de fouten van het verleden vermijden. We moeten vermijden dat hele groepen mensen definitief van de arbeidsmarkt verstoten worden – in dit kader moeten de maatregelen rond brugpensioen en jongerenwerkloosheid gezien worden. We moeten vermijden dat de lasten op bedrijven of op ondernemen de hoogte in gaan. Tot slot moeten we een gecoördineerd toekomstgericht beleid voeren ter versterking van de economie. Hiertoe is samenwerking belangrijker dan ooit. De federale overheid steekt daarom heel concreet zijn hand uit naar de gewestregeringen om samen te werken rond:
- Arbeidsmarktbeleid
- Onderzoek en ontwikkeling en innovatie
- Opleiding en vorming
- Infrastructuurwerken en investeringen
- het aantrekken van buitenlandse investeringen en het versterken van de exportperformantie van ons bedrijfsleven, zeker in groeimarkten.
Dit in alle respect voor elkaars bevoegdheden en en de moeilijke budgettaire context indachtig. We mogen immers het duurzaam begrotingskader niet vergeten. Gezonde overheidsfinanciën zijn een noodzakelijke voorwaarde voor welvaartscreatie. Hiertoe moeten we gulden middenweg bewandelen opdat het vertrouwen van burgers en bedrijfsleven behouden blijft. Dit betekent noch te snel saneren noch te traag saneren maar wanneer de groei het toelaat de noodzakelijke stappen voorwaarts zetten in lijn met de Europese aanbevelingen.
Wij steken ook onze hand uit om de samenwerking te faciliteren onder de sociale partners. De federale regering is er zich van bewust dat de sociale dialoog moeilijker is in tijden van crisis dan in tijden van hoogconjunctuur, doch ook des te belangrijker. Toch wil ik werkgevers ook voor hun verantwoordelijkheid plaatsen, net als de andere sociale partners. De verantwoordelijkheid om samen tot oplossingen te komen voor de grote uitdagingen die zich nog aandienen. Een goede samenwerking is onontbeerlijk in de strijd tegen de crisis. Aan de onderhandelingstafel mogen - zeker in deze tijden - geen tegenstanders zitten, maar medestanders met begrip voor elkaars standpunten en die de stereotiepen kunnen overstijgen ten voordele van het algemeen belang.
Ondernemen is in 2010 allesbehalve een gemakkelijke job. Dag na dag voeren managers voor hun bedrijf een strijd om te overleven. Zij zitten tussen hamer en aambeeld: de dwang van de cijfers en de menselijke gevolgen van de harde beslissingen die zij soms moeten nemen in het belang van de onderneming. Want hoe hard de realiteit ook is voor de ontslagen werknemers, het zou onrechtvaardig zijn te denken dat de mensen aan de top hun beslissingen lichtzinnig nemen of niet begaan zijn met het lot van de getroffenen.
Ook voor ondernemers die hun harde werken niet beloond zien en hun activiteiten moeten stopzetten, zijn we te hard. Faillissement staat in ons land bijna synoniem voor mislukking, terwijl de werkelijkheid veelal anders is. Ondernemers verdienen onze steun, ook en vooral als ze het moeilijk hebben. Wat zij terug geven aan de maatschappij – de economie draaiende houden en zorgen voor werkgelegenheid – is die steun meer dan waard.
Straks worden één persoon gehuldigd als Manager van het Jaar. Wie het ook wordt, hij/zij verdient die titel. Maar meer nog dan andere jaren verdienen alle ondernemers en managers een pluim voor hun inzet en hun oprechte gedrevenheid. Ik wens hen allen veel goede moed en succes in 2010.
