Toespraak bij opening Week van de Zee
25/04/2008
Een weekendje of een week aan zee is nog altijd een topper in het jaar. We zien het op onze snelwegen, bij het begin van een verlengd weekend of een tussentijdse schoolvakantie.
De zee trekt aan, want het begrip zee is verbonden met het begrip natuur, en de mens zoekt voor zijn ontspanning de natuur op. Die ‘natuurlijke’ aantrekkingskracht van de zee werkt vaak onbewust. Het ontgaat veel mensen dat het kloppende hart van de zee de natuur is, omdat vertoeven aan zee ook iets kosmopolitisch heeft.
Het is dan ook een meer dan lovenswaardig idee om elk jaar tijdens de Week van de Zee de focus te richten op natuur en milieu aan de kust, en om aandacht te vragen voor die uitzonderlijke biotoop die de kuststreek is.
Een zee lijkt een eindeloze uitgestrektheid van leegte en rust, behoudens een boot in de verte en het gedruis van de golven. Maar schijn bedriegt. De zee, in het bijzonder onze Noordzee, is een en al bedrijvigheid. De zee is een complex verhaal.
De zee is een complex sociaal verhaal. Dat sociale verhaal van de zee is enerzijds het verhaal van een veelsoortige menselijke activiteit: van onder meer vissers, havenarbeiders en mensen werkzaam in de toeristische sector… Dat sociale verhaal is anderzijds het verhaal van de kosmopolitisch bevolkingssamenstelling van onze kustgemeenten, met oorspronkelijke bewoners, nieuwe bewoners, tweedeverblijvers, dagjesmensen en toeristen.
De zee is ook een complex economisch verhaal. Onze Noordzee gonst van de activiteiten. Schepen varen er af en aan naar onze havens, graafmachines halen er zand en grind boven voor de bouwsector, netten vangen er een deel op van ons voedsel, pijpleidingen sturen er gas en olie naar het vasteland. En dan is er uiteraard de toeristische sector. Straks zullen ook windmolens de wind boven de golven omzetten in groene energie. Ik heb daarnet de machtiging en de vergunning verleend voor de bouw en de exploitatie van het offshorewindpark op de Thorntonbank, een van de drie parken die gebouwd worden in de Belgische Noordzee.
De zee is ten slotte een complex ecologisch verhaal, waarin elke verstoring van het evenwicht grote gevolgen heeft, ook al zien we die niet met het blote oog.
De zee heeft dus sociale, economische en ecologische componenten. De Week van de Zee wil de mensen niet alleen het unieke van ons kustgebied laten beleven, deze week wil er hen ook op wijzen dat we die drie componenten bij elkaar moeten houden. Dan pas kleven ze tot een duurzaam geheel.
Het sociale, het economische en het ecologische zijn ten andere de drie pijlers van duurzame ontwikkeling. Deze drie pijlers worden in de literatuur over duurzame ontwikkeling aangeduid als de drie P’s: People, Profit, Planet.
Zoals u weet, behoort de federale bevoegdheid ‘Noordzee’ tot mijn ministeriële takenpakket. Deze bevoegdheid betreft de bescherming van het mariene milieu. Als minister van de Noordzee wil ik de nadruk leggen op die duurzame ontwikkeling. Daarom heb ik de coördinatie van de drie genoemde dimensies – het sociale, het economische en het ecologische – als uitgangspunt genomen van mijn beleid. Immers, de zee is een plaats van ontspanning, een bron van inkomsten en een reservaat van leven. Dat is haar rijkdom. Die drie functies horen samen.
Elk “duurzaam beheer van de Noordzee” moet er dus op gericht zijn om die sociale, economische en ecologische waarden van onze Noordzee met elkaar te verzoenen en te versterken. Ze zijn immers alle drie van onschatbare waarde voor het hele land en voor de mensen aan onze kust. Duurzaamheid is de sleutel op onze toekomst.
Tot mijn beleidsopdrachten behoren:
ten eerste: onze nationale regelgeving in overeenstemming brengen met de internationale en Europese regelgeving voor het mariene milieu. Hiertoe nemen we ook deel aan internationaal en Europees overleg;
ten tweede: samenwerken met alle betrokkenen, onder andere door deel te nemen aan het overleg binnen de Kustwachtstructuur die alle bevoegde overheden op zee samenbrengt;
ten derde: voorkomen en beperken van verontreiniging, schade of milieuverstoring van de zee. De controle wordt uitgevoerd door helikopter- en vliegtuigvluchten en via satellietbeelden.
ten vierde: toezicht houden op de impact van de activiteiten op zee ter bescherming van kwetsbare diersoorten en ecologisch belangrijke habitats. Dat gebeurt door de Belgica, een schip van de POD Wetenschapsbeleid met de steun van de Marine.
Graag wil ik even stilstaan bij drie beleidsacties: Fishing for Litter, onze mariene beschermde gebieden en Protocol B-Hunters.
Ten eerste: Fishing for Litter, is een project dat voortvloeit uit de Göteborg-verklaring van mei 2006 en betreft het afval dat vissers in hun netten vangen. Zwerfafval op zee, afkomstig van de visserij en de scheepvaart, is een probleem dat drukt op het mariene milieu. Het project houdt onder meer in dat aan de vissers zakken, Big Bags, worden bezorgd waarin ze dit afval kunnen opslaan en aan wal brengen, vanwaar het verder wordt afgevoerd.
Ten tweede: België beheert vijf natuurreservaten in zee. Dat zijn mariene beschermde gebieden waar bedreigde vogelsoorten leven of die een waardevolle bodemleven kennen. Voor de vier grootste mariene beschermde gebieden worden dit jaar beleidsplannen opgesteld die er moeten voor zorgen dat we de toestand van die gebieden in gunstige zin kunnen behouden of herstellen. Begin mei moet het voorontwerp van de beleidsplannen klaar zijn, waarna alle belanghebbenden, waaronder de visserij en de scheepvaart, worden uitgenodigd om aan de verdere concretisering mee te werken. Tegen oktober moet de finalisering rond zijn.
Ten derde: Deze namiddag in Koksijde heb ik als minister van de Noordzee samen met collega Pieter de Crem als minister van Defensie het protocol B-Hunters ondertekend. Dat protocol regelt de steun van Defensie aan de Federale Overheidsdienst Volksgezondheid, Veiligheid van de Voedselketen en Leefmilieu voor de opsporing van mariene pollutie, in het bijzonder van illegale lozingen. De onbemande B-Hunter-vliegtuigen van Defensie zullen op ongekende en onregelmatige tijdstippen langdurige verkenningsvluchten uitvoeren boven de Noordzee, waarbij zij, op discrete wijze, foto’s en filmopnames maken van grote zones in de Noordzee. Voor hun opdrachten in het kader van het vandaag ondertekende protocolakkoord zullen de B-Hunters opereren vanuit de luchtmachtbasis van Koksijde.
Het is ook als minister van de Noordzee dat ik vandaag de Week van de Zee voor geopend mag verklaren. Wanneer kleine kinderen vroeger bij mooi weer aan de oren van hun ouders zaagden om naar de zee te mogen gaan, dan antwoordden die ouders wel eens, om van dat gezaag af te zijn: “De zee is gesloten.” Ik ben blij dat ik vandaag kan zeggen: “De zee is open.” Ik verklaar de Week van de Zee dan ook graag voor geopend.
Yves Leterme
