Inleiding van Eerste Minister Yves Leterme op de Diplomatieke dagen
06/06/2008
Mesdames et Messieurs les Ambassadeurs,Vous avez, à l’issue d’un intéressant programme, eu l’occasion d’aborder des problématiques très diversifiées qui témoignent bien de la place désormais occupée par l’international dans chaque domaine de l’action politique et à chaque niveau de pouvoir. La participation des Ministres-Présidents des Régions et l’implication de Ministres du gouvernement fédéral qui ne relèvent pas directement de la sphère de la politique étrangère en sont des exemples concrets. Les journées diplomatiques se concluent sur un bon bilan, avec un intérêt soutenu des media. Je n’ai qu’à m’en féliciter. Les politiques intérieures et internationales sont maintenant intimement imbriquées. L’une ne va plus sans l’autre, et il est essentiel de parfaitement savoir ce qui se passe et quels sont nos intérêts et nos attentes. Il est donc capital pour notre pays de disposer d’un bon réseau diplomatique. Aussi j’ai tenu en tant que responsable de la confection du budget 2008 d’allier le geste à la parole : j’ai augementé le budget de votre Département de 4,26 moi euro en 2007 à 4,27 moi en 2008. Mesdames et Messieurs,Les repères traditionnels de notre politique étrangère se sont estompés. Dans un monde devenu multipolaire, les questions de paix, de sécurité et de stabilité se déclinent désormais à travers de nouveaux défis qui ont pour nom la pauvreté, le vieillissement, l’inégalité, le changement climatique ou encore l’approvisionnement énergétique et la concurrence globale. Par ailleurs, d’autres acteurs apparaissent sur la scène internationale. Dans ce contexte, la Belgique opte pour une politique étrangère active, ancrée dans un cadre européen et multilatéral. Comme le gouvernement l’a souligné dans son accord de gouvernement, « un multilatéralisme efficace et une Union vigoureuse constituent la meilleure réponse aux défis de demain ».Il ne faut, aujourd’hui, plus démontrer la valeur des mécanismes multilatéraux de sécurité collective. Nous devons y assumer notre pleine part de responsabilités et contribuer à son développement. Ainsi notre pays souhaite-t-il être un partenaire loyal au sein de l’OTAN tout en donnant une priorité au développement d’une solide capacité européenne de défense.Tijdens de NAVO-top te Boekarest heb ik het belang van een actieve deelname aan de werkzaamheden kunnen inschatten. Dankzij een uitstekende voorbereiding kon België bijdragen tot het welslagen van de Top. Een succes dat, laten we het duidelijk stellen, de avond ervoor nog niet gegarandeerd was. Ik heb er ook kunnen vaststellen hoe reëel het gevaar is dat Rusland, waarvan de invloedsfeer systematisch krimpt, zich in isolationisme zal hullen. Wij moeten alles in het werk stellen om het daarvan af te brengen.Het komende Franse voorzitterschap van de Unie heeft aangekondigd voortgang te willen boeken in het Europese defensiedossier en heeft België reeds uitgenodigd er aan deel te nemen. Ons land wenst daar actief toe bij te dragen.Maar laten we nuchter blijven. België ontplooit op dit ogenblik 1.100 soldaten in niet minder dan 7 verschillende landen. De regering heeft vandaag beslist dat België, in 2009, het leadership van een Europese battle group op zich zal nemen, bovenop zijn deelname aan de Nato Response Force. Ik denk dat we zijn aanbeland bij het maximum van wat wij aankunnen. Tegelijkertijd ben ik de mening toegedaan dat, rekening houdend met onze internationale en Europese ambities inzake collectieve veiligheid, ons land inzake defensie een aanzienlijke inspanning zal moeten leveren om de ambities en verwachtingen waar te maken.Naast het collectieve veiligheidsaspect spelen de Verenigde Naties een belangrijke rol in vele andere domeinen: armoedebestrijding, klimaat, gelijke kansen, noem maar op Daarom wenst ons land in de VN actief en volledig betrokken te zijn. Over onze rol in de Veiligheidsraad krijg ik veel lofuitingen; dit sterkt ons in onze ambitie om in 2010-2011het voorzitterschap van de 65ste Algemene Vergadering te kunnen opnemen.Parlons maintenant de l’Europe. Laissez moi vous partager ma conviction qu’il est urgent de la remettre en marche. Le Traité de Lisbonne lui offrira bientôt un cadre institutionnel renouvelé. Il était indispensable de passer par cette étape qui permet de doter enfin l’Union européenne des outils nécessaires à son bon fonctionnement alors qu’elle a pratiquement vu doubler ses Etats membres et qu’elle compte désormais 500 millions d’habitants. Après, je l’espère, un résultat positif du référendum irlandais le 12 juin prochain, et une entrée en vigueur progressive des nouvelles dispositions institutionnelles à partir du 1er janvier, l’année 2009 devrait être, pour l’Union, celle de la relance. Mais pour réussir ce pari, il faudra d’abord que le Conseil européen s’accorde sur la configuration finale de ces nouvelles institutions et notamment le contenu exact des différentes fonctions et leurs rapports respectifs. Car le Traité de Lisbonne ne règle pas tout, loin s’en faut. Il a arrêté les principes mais le diable, comme souvent, est dans les détails. C’est donc maintenant qu’il faut être très attentif. Quant à la question du nom des futurs responsables des institutions qui agite tellement les media et les milieux diplomatiques, je considère qu’elle reste évidemment et totalement prématurée. Une fois ces questions institutionnelles réglées, il sera essentiel que l’Europe se concentre sur les questions qui intéressent les citoyens, et se montre capable de traiter les problèmes qui les préoccupent et qui ne peuvent trouver des réponses au seul niveau national. Je pense au changement climatique, aux questions autour de l’énergie, au vieillissement de la population, aux migrations, au maintien de notre modèle de sécurité sociale ou encore à tout ce qui touche à la sécurité. La présidence française semble avoir bien compris ce défi. Certains des thèmes retenus sont d’une pertinence certaine pour les citoyens – je ne mentionnerai ici que ses plans dans le domaine de l’asile et de l’immigration.In de schoot van de Unie zal de regering haar traditionele bondgenootschappen verder uitbouwen. Ik heb deze laatste weken al een zestal Europese regeringsleiders ontmoet. De Benelux blijft prioritair natuurlijk, zoals de ondertekening van het nieuwe verdrag op 17 juni aanstaande in Den Haag dat ook expliciet benadrukt. Overigens voorziet het nieuwe Beneluxverdrag, op mijn uitdrukkelijke vraag, in de mogelijkheid om ook met de aangrenzende landen en regio’s structureel te gaan samenwerken. Daarnaast zal de regering ook werk maken van het bijeenbrengen van andere partners en buren. Tenslotte stel ik vast dat er bij de nieuwe Lidstaten een wil bestaat om samen te werken. Ik denk bijvoorbeeld aan Polen, Hongarije of Slovenië. Het is aan ons hen te overtuigen om te handelen in de richting die wij wensen.Het voorzitterschap van de Europese Unie, tijdens het tweede semester van 2010, biedt de kans om het Europese project tastbaar en toegankelijk te maken voor de burgers. Er zal een “task force Europa 2010” opgestart worden. Haar doelstelling zal er in bestaan, door het benutten van de aantrekkingskracht van het “voorzitterschapeffect”, om de burgers dichter bij de Europese Unie te brengen. Drie luiken worden beoogd: het organiseren van een breed overleg met het middenveld, het informeren van het grote publiek en het opstarten van promotieacties rond het grote Europese project. De voorbereidingen van het voorzitterschap werden aangevat onder leiding van Staatssecretaris Chastel om de grote lijnen te kunnen afronden tegen de lente van 2009. Dames en Heren,Ook op sociaaleconomisch vlak wil de regering ijveren voor sociale samenhang binnen een performant, competitief en duurzaam economisch kader. De discussies die thans worden gevoerd over de evolutie van de koopkracht en die vertrekken vanuit de gestegen voedselprijzen zijn m.i. maar voorbode van een bredere discussie over de relatie tussen enerzijds de globalisering en anderzijds ons sociaaleconomisch model en onze verworvenheden. Ik meen dat het Rijnlandmodel hier een leidraad kan zijn voor een Europees beleid dat op tal van sociaaleconomische problemen die de mensen bezighouden – een job, een inkomen, zekerheid, welvaart, sociale bescherming – een antwoord geeft. Ik weet dat het Rijnlandmodel aan kritiek blootstaat, dat het door velen als ‘Oud Europa’ wordt aanzien. Echter, de term ‘Old Europe’ dateert van voor het uiteenspatten van de financiële luchtbel als gevolg van de subprime crises. Sindsdien heb ik hem niet meer horen uitspreken. De landen van het Rijnland presteren economisch goed. IMF en Europese Commissie zijn het er nu over eens dat de economieën van het Rijnland dit en het komende jaar sterker zullen groeien dan de VSA en even sterk als het VK. Van het grootste belang is de sociale performantie van dat model: de armoedegraad behoort bij de laagste van de wereld, het gezondheidszorgsysteem is quasi universeel en levert goede kwaliteit aan een redelijke prijs en de toegang tot en de kwaliteit van het onderwijs is superieur volgens de recente OESO studies. Dit model is dus een goed model, maar het moet aangepast worden aan de nieuwe uitdagingen: de veroudering van de bevolking, leefmilieuproblematiek en globalisering.La question du changement climatique est devenue centrale. Le gouvernement souscrit aux objectifs climatiques européens, sur la base d’une répartition équitable des charges entre les Etats-membres, et il plaide en faveur d’une politique environnementale et énergétique européenne ambitieuse. Car nous ne pouvons ni ne voulons faire reporter sur les générations futures le prix du maintien de notre bien-être ! Je ne vous cache pas que cela demandera de grands efforts de la part de la Belgique, estimés à pas moins de 0,7% de notre produit intérieur brut, ce qui est bien au-delà de la moyenne européenne.Un débat tout aussi important est celui de la lutte contre la pauvreté à travers le monde. Notre coopération au développement restera focalisée sur cette priorité, et poursuivra ses efforts pour permettre aux pays qu’elle soutient de mieux s’inscrire dans le développement mondial. La réalisation des objectifs du Millénaire reste une priorité gouvernementale ainsi que l’est l’objectif d’atteindre au moins 0,7% du revenu national brut en 2010. Cette année, nous atteindrons réellement 0,5%. Jamais auparavant la coopération au développement n’a bénéficié d’un aussi important accroissement des moyens réels en une année, et ce dans un contexte budgétaire que je ne dois pas vous brosser. La loi du 25 mai 1999 relative à la coopération internationale belge sera revue dans les mois à venir afin de la mettre en conformité avec les récents développements internationaux. Le nombre de pays de concentration pour notre coopération bilatérale devrait encore être réduit de quelques unités, dans le souci d’augmenter la force de frappe de notre action conformément aux vœux exprimés par l’OCDE. Dames en heren,U hebt een belangrijke werksessie aan de economische diplomatie gewijd. Het zal dan ook duidelijk geworden zijn dat de regering de mening is toegedaan dat overlegde actie van de federale en gewestelijke diensten in de landen buiten de Europese Unie zich opdringt, met eerbiediging van eenieders bevoegdheden. Zo ondersteunt u de Gewesten bij het promoten van de buitenlandse handel, het aantrekken van buitenlandse investeringen en het promoten van de Belgische investeringen in het buitenland. Met dat doel voor ogen stelt de regering trouwens aan de Gewesten voor om een investeringsloket in het leven te roepen ter versterking van de doeltreffendheid van onze inspanningen om meer buitenlandse investeringen aan te trekken. Ons land is groot in menig opzicht. Dit geldt zeker voor zijn internationale economische relaties. België is de 11de uitvoerder van de wereld, niet veel minder belangrijk dan Hong Kong en veel belangrijker dan Spanje bvb. Onze openheidsgraad, dit is de uitvoer en invoer relatief ten aanzien van de omvang van de economie is de hoogste van de wereld, Ierland en doorvoerlanden zoals Singapore niet te na gesproken. België trekt de laatste jaren gemiddeld 40 miljard dollar per jaar aan directe buitenlandse investeringen aan, dit is bijna evenveel als Duitsland en veel meer dan Nederland of Spanje. Onze ondernemingen investeren ongeveer evenveel in het buitenland, hetgeen meer dan Japan is. Deze verbazingwekkende cijfers illustreren niet alleen dat het land dat de hoofdstad van de EU herbergt ondanks zijn hoge loonkosten nog altijd een geprivilegieerde bestemming is voor buitenlandse investeringen, maar ook dat België een zeer open economie is, met zeer grote belangen in de rest van de wereld. De recent door het Zwitserse KOF opgestelde globaliseringsindex die een samenvatting maakt van alle aspecten van de globalisering plaatst België op nummer één in de wereld, gevolgd door het VK en Nederland. Onze welvaart hangt af van onze uitvoerprestaties en vanhet behoud zoniet zelfs verhoging van onze marktaandelen op de wereldmarkten. Uw rol daarin kan niet worden overschat!Je ne voudrais pas tenir sous silence nos relations avec l’Afrique centrale et avec la République démocratique du Congo en particulier. Ces relations sont actuellement bien secouées. Je m’en tiendrai à quelques éléments.Le gouvernement belge tient à rétablir le caractère privilégié et prioritaire de nos relations. Je ne peux que regretter la décision récente de procéder à la fermeture effective de nos deux Consulats généraux à Lubumbashi et à Bukavu. Je reste bien entendu ouvert à toute discussion avec les autorités congolaises, susceptible de mener à un dialogue constructif et à la normalisation des relations. Le lien entre nos pays et nos populations est d’une telle nature qu’il n’y a pas d’autre voie que de rétablir des relations privilégiées entre deux partenaires. La Belgique continuera de s’investir dans le continent africain. Un rétablissement durable du calme et de la paix dans la région des Grands lacs, dans le respect de l’état de droit, de la démocratie, des droits de l’homme et de la bonne gouvernance, reste une priorité absolue. Dames en heren ambassadeurs,Ik weet dat uw buitenlandse gesprekspartners een beroep doen op uw analyses en dat ze u vragen stellen over wat er in ons land gaande is. Ik weet dat ik op u kan rekenen om onze situatie uit te leggen en om wat er bij ons gebeurt in het juiste perspectief te plaatsen. Ik ben van mening dat geen enkel bestuurlijk systeem in deze wereld perfect is. Elk systeem moet constant evolueren om te beantwoorden aan de evoluerende realiteit, teneinde zo goed als mogelijk ten dienste te staan van de bevolking. Politici en overheden, ambtenaren ook, zijn daar voor de mensen, niet voor zichzelf.Nergens verloopt die evolutie gemakkelijk. Maar in België, dat op de grens ligt tussen twee grote culturen, is deze evolutie nog veel moeilijker. Dat er palavers zijn is onvermijdelijk en wat men nooit uit het oog mag verliezen is dat er intussen wel degelijk bestuurd wordt! Wij hebben een realistische begroting opgesteld die beantwoordt aan de Europese normen – dat is vroeger weleens anders geweest; deze ochtend keurden wij het beheerscontract goed met de NMBS… Dames en heren,Ik verheug me u te bevestigen dat ik vastberaden ben om me helemaal in te zetten op internationaal vlak. Ik heb al een aantal buitenlandse verplaatsingen achter de rug, en heb me tot op heden toegespitst op onze buurlanden waarmee we uiteraard cruciale banden hebben. In de komende maanden zal ik zeker en vast een beroep kunnen doen op u in het kader van nieuwe verplaatsingen. Tot mijn genoegen kan ik u trouwens melden dat ik tijdens de tien- vijftiental verplaatsingen die ik als Minister-President van Vlaanderen en sindsdien als Eerste Minister heb gedaan, steeds heb kunnen rekenen op een uitstekende ondersteuning van uzelf. Ik dank u voor uw aandacht.
Yves Leterme
