Het idee van een Europees Schuldagentschap
05/03/2010
De jongste spanningen op de markt van overheidsobligaties in euro wijzen op de problemen waarmee een muntunie zonder gemeenschappelijke economische regering kampt. Verschillen in concurrentiekracht leiden tot interne onevenwichten en doen de financiële markten twijfelen aan de solvabiliteit van bepaalde landen. Daar een werkelijke economische regering niet haalbaar bleek bij de start van de eurozone was het Stabiliteits- en Groeipact de voorlopige oplossing. Ik stel voor een stap verder te gaan en een gemeenschappelijke schatkist voor de eurozone of een Europees Schuldagentschap (ESA) op te starten.
Het ESA zou een EU-instelling zijn, belast met de uitgifte en het beheren van de overheidsschuld binnen de eurozone. Het ESA zou onder de bevoegdheid van de ministers van Financiën van de Eurogroep en de ECB vallen. De Europese Investeringsbank zou fungeren als het secretariaat van het ESA. Het ESA zou de bestaande schuldtitels overnemen en zou er nieuwe uitgeven zolang dat in overeenstemming gebeurt met de beslissingen van de ECOFIN en de Eurogroep inzake toelaatbare overheidstekorten. Deze fondsen zouden dan naar de Lidstaten overgedragen worden. Voor wat de huidige schuld betreft, zou het ESA een onderscheid maken tussen de schuldenaren en zou iedere Lidstaat nog steeds verschillende intrestvoeten betalen in functie van zijn kredietwaardigheid. Nieuwe uitgiftes zouden genieten van een uniforme interestvoet. Naarmate oudere schuldtitels afgelost worden en vervangen door nieuwe zou de overheidsschuld van de eurozone uniform worden. De ESA houdt in dat iedere Lidstaat impliciet borg staat voor de schuldtitels van alle andere in de mate gefinancierd via de ESA.
Aan het opstarten van een ESA zijn verschillende voordelen verbonden.
Eerst en vooral zou het ESA een instrument zijn waarmee het Stabiliteits- en Groeipact versterkt kan worden. Na het bereiken van een akkoord op het niveau van de Eurogroep en de ECOFIN over het overheidstekort dat een Lidstaat dient na te streven, zou het ESA slechts ontlenen en leningen verstrekken in functie van dat overeengekomen tekort. Indien het betrokken land zijn verbintenissen van het Pact niet zou naleven, zou het er alleen voor staan om zich te financieren op de kapitaalmarkt. De interestvoeten zullen dan allicht hoger liggen omwille van het hogere risico voortvloeiend uit het niet naleven van het Pact. Dat zou leiden tot een echte sanctie voor het niet-respecteren van het Stabiliteits- en Groeipact.
Ten tweede zou het ESA ervoor zorgen dat er een echte eengemaakte Europese markt ontstaat voor overheidsschuld. Deze reusachtige markt zou leiden tot een substantiële verhoging van de liquiditeit en aldus tot betere voorwaarden, niet enkel voor de leners, maar ook voor de regeringen, gezien er lagere reële interestvoeten zouden uit voortvloeien voor de Eurozone als geheel. De kleinere Lidstaten die het meest kampen met minder liquide markten voor hun overheidspapier zouden hier het meeste voordeel uit putten.
Ten derde zou het ESA een belangrijk zichtbaar politiek en financieel symbool zijn van een eengemaakte Europese markt voor overheidspapier. Dat zou de rol van de euro kunnen versterken op wereldvlak, nu de voornaamste landen met een betalingsbalansoverschot alternatieven zoeken voor hun activa belegd in dollars.
Ten vierde zou het ESA, omwille van de omvang van de schuldtitels die het zou beheren, een zekere rol kunnen spelen met betrekking tot de interestvoetstructuur binnen de eurozone.
Men kan nog ambitieuzer zijn en nog twee rollen verbinden aan het ESA: een financieringsinstrument voor trans-Europese infrastructuurprojecten en een instrument om een anticyclisch begrotingsbeleid te voeren. Dat zou de EU-begroting de werkelijk onafhankelijke “hefboom” geven die nodig is en, tegelijkertijd, de begrotingsbeperkingen van de Lidstaten volledig respecteren.
We zien in dat het idee van een ESA niet door iedereen met evenveel enthousiasme onthaald zal worden, noch door sommige Lidstaten van de eurozone, noch door andere landen. Een dergelijke instelling zou inderdaad het overdragen van belangrijke nationale bevoegdheden naar een gemeenschappelijke instelling betekenen. Het ESA gaat in tegen het principe van “no bail-out”, verankerd in het Verdrag van Maastricht. Maar ook zonder een ESA wordt solidariteit tussen de Lidstaten van de eurozone soms opgelegd door de financiële markten. Het is beter dit proces te controleren en via het ESA de stabiliteitsprogramma’s af te dwingen.
Het idee van een Europees Schuldagentschap is een politiek en een financieel project voor Europa. Het pleit voor een diepere integratie van de EU op basis van het grootste succes van Europa, de euro. Het biedt antwoorden aan fundamentele Europese vragen: welke graad van subsidiariteit, welke graad van cohesie en samenwerking tussen de Lidstaten en welke interinstitutionele regels dienen te worden toegepast. Conform de traditie van de Europese integratie zouden we verwachten dat de antwoorden reeds gekend zijn: uiteindelijk, zoals dat telkens het geval is voor iedere nieuwe stap die gezet wordt naar een diepere integratie van de EU, gaat het om economische voordelen gecombineerd met politiek voluntarisme.
true religion outlet