Interview in Het Laatste Nieuws

Interview in Het Laatste Nieuws

• Interviews

30/04/2010

"Mijn kinderen zeggen: 'Papa, ge krijgt stank voor dank'"

Acht jaar lang speelde hij bij CD&V alle hoofdrollen. Voortaan neemt hij vrede met de mannelijke bijrol in de schaduw van Marianne Thyssen. "Zaterdag heb ik de knop omgedraaid", zegt Yves Leterme (49). "Thuis in de zon, tussen mijn gras en mijn geiten. Ik heb een goed gevoel bij die machtswissel, ook menselijk. Ik ben in het reine met mezelf." Of dit land ook in het reine is met hém, zal blijken op 13 of 20 juni, bij de verkiezingen. "Ik ben daar niet bang voor."

Bron: Het Laatste Nieuws
JAN SEGERS

Hoe gaat het met u?

"Uitstekend."

Niet wat je verwacht van een gevallen premier. Opgelucht dat u er vanaf bent?

"Niet van deze regering, uiteraard. Maar ik zal hier straks de deur van de 16 achter me dichttrekken met het gevoel dat ik alles heb gedaan wat politiek en menselijk mogelijk was. Ik wil niet in de rol van slachtoffer of martelaar kruipen, maar ik heb voor deze job zelfs mijn gezondheid in gevaar gebracht. Ik had in 2007 bijna 800.000 stemmen gekregen, maar in de federale politiek garandeert zo'n monsterscore geen succes, integendeel. Ik heb geprobeerd dit land te hervormen, maar ik ben gebotst op een aantal blokkeringen en - toegegeven - op mijn eigen onhandigheid. Als ik vandaag opgelucht ben, is het vooral omdat ik de fakkel met een goed gevoel aan Marianne Thyssen heb kunnen doorgeven, en op het gepaste moment."

Bent u zelf tot dat besef gekomen, of heeft men u een handje moeten helpen?

"Het was mijn eigen beslissing, zoals ik sinds 2001 alle belangrijke beslissingen zelf heb genomen, met hooguit twee, drie mensen in de partij en een paar vrienden van erbuiten als toetssteen. Toen, in 2001, stond ik in mijn geitenhok toen CVP-voorzitter Marc Van Peel me opbelde: 'Yves, wij vinden dat gij de nieuwe fractievoorzitter moet worden.' Vanaf dan is het snel gegaan. In 2003 ben ik partijvoorzitter geworden, in 2004 minister-president, in 2008 premier. Maar ik ben niet iemand die bestaat bij de gratie van dure titels en glorieuze functies. Echt niet. Zo ging het vorig weekend ook: thuis, in mijn luie zetel, heb ik alles op een rijtje gezet, onthecht en heel sereen."

En uw conclusie luidde?

"Dat ik de verantwoordelijkheid moest nemen voor al wat we de voorbije drie jaar niet gerealiseerd hebben. Maar ik zeg er meteen bij: ik zal straks, tijdens mijn campagne in West-Vlaanderen, met evenveel vuur verdedigen wat we wél verwezenlijkt hebben."

Operatie Lege Handen wordt dat. Bonne chance.

"Komaan, dat is niet waar. Iedereen focust nu op B-H/V, maar het is oneerlijk ons alleen daarop af te rekenen. Niemand in België heeft in de bankencrisis één cent verloren van wat er op zijn bank-rekening staat. We hebben maatregelen genomen waardoor ons land de crisis beter verteert dan vele andere landen in Europa. Er is een akkoord om Justitie te hervormen en de hervorming van Defensie is al bezig. Jaren is er in dit land gepleit voor een slankere overheid. Wel, wij doen het met 8.000 ambtenaren minder."

Allemaal CD&V-realisaties. Hier spreekt al niet meer de premier, maar de campagneleider.

"Niet ik, maar Marianne Thyssen zal die campagne leiden. Ik ben blij dat ze mijn voorstel heeft aanvaard. Toen ik haar twee jaar geleden belde met de vraag om voorzitster te worden, verbleef ze in Mexico en was ze net in slaap gevallen. Ze heeft na mijn telefoontje geen oog meer dichtgedaan. Net als nu dinsdagnacht, blijkbaar. Ikzelf beslis doorgaans impulsief. Ik volg mijn intuïtie en mijn neus. Marianne is daar terecht veel rationeler in. We hebben dus moeten aandringen."

U verkoopt deze machtswissel uitdrukkelijk als uw eigen keuze, maar CD&V'ers fluisteren dat u de vlucht vooruit gekozen hebt: u wilde uw huurdoders - de specialiteit van het huis - te snel af zijn.

"Dat is kwaadsprekerij. Ik had absoluut niet het gevoel dat er een broedermoord of een vadermoord op til was. Oké, als u een dagje rondbelt, zal u ongetwijfeld wel iemand vinden die u zegt: 'Blij dat we van hem af zijn, van Leterme.' En wat dan nog? Ik kan er perfect mee leven dat mensen hun hart luchten over mij. En ik neem het hen niet eens kwalijk dat ze dat niet recht in mijn gezicht doen."

Sprak de man die altijd als rancuneus wordt omschreven.

"Ik ben genereuzer dan men denkt. In mijn eigen partij zie ik zelfs mijn tegenstanders graag. Natuurlijk heb ik die. Dat kan niet anders als je acht jaar lang alle keuzes maakt - ook de moeilijke, zoals het niet-benoemen van Eric Van Rompuy tot Vlaams minister in 2004. 't Is een goed moment, nu, om me daar bij Eric voor te verontschuldigen, maar anderzijds heb ik zo de ruimte vrijgemaakt om Kris Peeters van Unizo naar de politiek te halen. Ik heb een neus voor talent. Kris Peeters, Hilde Crevits, Marianne Thyssen: ik heb ze hun eerste grote kans mogen geven. Als ik hen dan zulke hoge toppen zie scheren, in hun werk en bij de kiezer, dan heb ik daar mijn geneugte in, zoals we zeggen in Ieper."

Als kingmaker bent u onbetwist, als premier niet. Louis Tobback noemt u een charlatan. En Johan Vande Lanotte, die u wél genegen is, vindt u meer deugen als vakminister dan als eerste minister. Op Financiën, bijvoorbeeld.

"Als de kiezer me de kans geeft, wil ik dat graag eens doen. Ik zou dat kunnen, denk ik. Maar hoe ik na de verkiezingen word ingeschakeld, daarover beslist Marianne. Ze weet dat ik de ambitie heb om verder te besturen."

Maar niet als premier.

"Ik neem aan deze verkiezingen niet deel om premier te worden."

Marianne Thyssen wel?

"Dat moet u aan haar vragen."

Is ze daarvoor geschikt?

"Ze heeft er zeker de kwaliteiten voor. Dat heb ik haar vier, vijf jaar geleden trouwens al gezegd. Ik heb nu tijdig de weg voor haar vrijgemaakt. Als CD&V straks een goed resultaat neerzet, zal dat de verdienste zijn van Marianne."

Niet de uwe dus?

"Ik ga met opgeheven hoofd naar de kiezer. Ik zeg niet dat het geen pijn doet, wat er gebeurd is, en misschien krijg ik straks nog de weerbots, maar door nu een stap terug te zetten en Marianne te lanceren, kan ik iedereen in mijn partij met een gerust gemoed onder ogen komen. Niemand bij CD&V zal me de volgende jaren met de nek aankijken."

Toch lijkt het alsof die CD&V zich schaamt voor zijn eigen premier. Een eerste minister die niet als boegbeeld wordt uitgespeeld: dat duidt op weinig zelfvertrouwen of waardering.

"Dat interpreteert u fout. Het gaat bij deze verkiezingen niet over wie premier wordt, maar over hoe we straks kunnen realiseren wat ons nu niet is gelukt: dit land hervormen om het beter te kunnen besturen. Aan Vlaamse kant is CD&V zowat de enige partij die nog het geduld opbrengt om daar op een redelijke en geleidelijke manier toe te komen. Misschien heb ik wel te véél geduld opgebracht en te lang geloofd in de slaagkansen van onderhandelingen. Maar wat is het alternatief? Langs de kant staan roepen (N-VA, red.) of er de stekker uittrekken (Open Vld, red.)? Mijn aanpak leverde helaas geen resultaten op. Net als Jean-Luc Dehaene, Kris Peeters, Jo Vandeurzen en Herman Van Rompuy botste ik op een muur."

En dus is het nu de beurt aan Marianne Thyssen om met een andere aanpak toch weer op diezelfde muur te botsen?

"Ik hoop uit de grond van mijn hart van niet. Ik hoop dat Marianne niet zal moeten meemaken wat ik heb meegemaakt. Op menselijk vlak is dit een zeer ondankbare periode geweest. Ikzelf klaag daar niet graag over, maar voor mijn kinderen ligt dat veel emotioneler. 'Papa, ge krijgt stank voor dank', zeggen ze. Voor mij telt dat ik in het reine ben met mezelf."

Omgekeerd: is het land ook in het reine met u, denkt u?

"Dat zullen we merken op 13 of 20 juni, maar ik ben niet bang voor de kiezer."

Steeds meer mensen die nog niet verzuurd waren, zijn het nu wél. Ze zijn kwaad, omdat ze het gevoel hebben dat de politici - met u op kop - alles laten vastlopen in dit land.

"Ik heb veel voor- en veel tegenstanders. En die twee groepen groeien met de jaren steeds verder uit elkaar. Niet alles zit muurvast. Ik geloof echt dat het de Franstaligen nu menens is. Dat ze begrepen hebben dat die hervormingen er moéten komen."

Het valt me op hoe ontspannen u bent. Ik had een gebroken man verwacht, rijp voor bezinning in de abdij van Westvleteren.

(Lacht) "Als u me in Westvleteren ziet, zal het niet in de kapel, maar aan de overkant zijn: in de cafetaria, met een bruintje van acht op tafel."

Nog één keer: bent u echt geen kandidaat-premier?

"Neen. Nu niet."

Kandidaat-bondscoach dan?

(Lacht) "Een jongensdroom!"

Ik ben in het reine met mezelf

Ontspannen Yves Leterme met opgeheven hoofd naar kiezer

Financiën? Dat zou ik graag doen. En ik zou het kunnen

Bij CD&V zal niemand mij met de nek aankijken

 © Het Laatste Nieuws