Exclusief vervolginterview met oud-premier Yves Leterme

In het jongste nummer van ons ledenblad Radikaal kon je al het eerste deel lezen van een exclusief interview met oud-premier Yves Leterme. Het vervolg van dit anderhalf uur durend gesprek vind je hieronder. In deel I van het vervolginterview heeft Leterme het over de essentie van politiek: “politiek is veel eenvoudiger dan mensen denken. Wat mensen verwachten van de politiek, is dat problemen zoals verkeersveiligheid en financiën opgelost geraken.”

U keert wellicht terug als vakminister op het federale niveau. Hoe ziet u uw taak als vakminister precies?
“Ik wil vooral nuttige dingen doen. Ik denk dat er een aantal vakdomeinen zijn waarin we moeten blijven investeren. Daarom is er nood aan iemand die daar een aantal jaren serieus werk kan leveren. Die taak wil ik eventueel wel  op mij nemen.”

Investeren betekent werken op lange termijn. U wil dus met andere woorden langere periodes regeren, en pleit dus voor minder verkiezingen?
“Wat ik vooral wil, is dat iemand zich honderd procent kan inzetten en zich kan concentreren op zijn of haar werk. Ik wil ’s avonds naar huis gaan en kunnen zeggen: ‘ik heb iets goeds gedaan voor de mensen, iets kunnen veranderen’. Maar goed, ik vond het ook heel plezant om een  groep te leiden. Ik sluit trouwens niet uit dat ik nogmaals eerste minister word van dit land. Maar we hebben nu vooral nood aan mensen die op het terrein het verschil maken, zoals Kris Peeters en Hilde Crevits dit doen, of zoals ik destijds deed op landbouw.”

Bent u niet bang voor een Tindemans-scenario?
“Nee. Ik heb nog een leven buiten de politiek. Dat verhindert mij om verzuurd en verkrampt te worden. En met alle respect voor de persoon Tindemans. Maar ik heb een aantal boeken van hem gelezen, en het heeft toch allemaal iets zuurs.”
“Toch moet ik zeggen dat ik eind jaren ’70 als 18-jarige zeer kritisch binnenging in de sporthal van Langemark om te luisteren naar een speech van Leo Tindemans. Maar toen ik buitenkwam, was ik  toch behoorlijk onder de indruk. Die man kan toch iets losmaken.”

Als je zo onder vuur ligt in de media, hoe ga je daar het best mee om? Is negeren een remedie?
“Voor mij helpt sporten enorm. Zo ben ik in het voorjaar met de wielerploeg van Filippo Pozzato naar Spanje geweest. Even ertussen uit, en dat was plezant. Herman Van Rompuy zei me: ‘het is uw plicht om goed te presteren door voldoende niet te presteren’. Met andere woorden, om op cruciale momenten de goede beslissingen te nemen, is het nodig dat je ten gepaste tijde eens je hoofd kan leegmaken.”

Even over de regeringsvorming en het communautaire vraagstuk: wat denkt u dat er nodig zal zijn om een aantal sociaal-economische bevoegdheden over te hevelen naar de deelstaten?
“Ik denk dat de Parti Socialiste en de MR met Louis Michel echt wel bereid zijn om meer verantwoordelijkheid op te nemen.”

Denkt u dat na dit verkiezingsresultaat de clan-Michel de bovenhand haalt binnen de MR en dat dit een positieve evolutie is in het kader van een grote staatshervorming?
“Ik zal het anders zeggen: we moeten durven stellen dat de aanpak van Didier Reynders objectief niet heeft gewerkt.”

Betekende 7 juni het failliet van de open debatcultuur van de paarse partijen?
“Ik heb in een interview ooit gezegd dat politiek veel eenvoudiger is dan mensen denken. Wat mensen verwachten van de politiek, is dat problemen zoals verkeersveiligheid en financiën opgelost geraken. En dat je met een groep mensen gaat samen zitten en voorstellen doet om die problemen op te lossen. Men heeft daar van alles bij willen halen onder invloed van marketeers.” 
“Maar het failliet van 7 juni is ook het failliet van de hele generatie woordvoerders die bij de Open VLD de plak zwaaien: Bart Somers is nog woordvoerder geweest, Marino Keulen ook. Allemaal mensen van het woord, van de perceptie. Als er dan tijdens een campagne crisisvergaderingen worden gevoerd, dan ben je voortdurend met die perceptie bezig. Men denkt dan in termen van ‘wat moeten we doen morgen in de krant dat het beeld….’, enzovoort. Dan ben je ook niet bezig met jouw inhoudelijke lijn houden. En dan maak je natuurlijk de ene blunder na de andere. En dan gebeuren er zelfs immorele zaken zoals mandaten met belastinggeld kopen en verkopen. Dat is ronduit schandelijk.”
“Maar het grootste probleem is eigenlijk de politiek versnippering. Die komt er door ons heel proportioneel kiesstelsel en door het feit dat er een consensus is over de grote vraagstukken. En wat blijkt? De kiezers merken dat waarvoor zij stemmen nadien allemaal in een pot wordt gegooid. Gevolg is een soort van ratatouille en dat er verkiezing na verkiezing hetzelfde gebeurt. En dat veroorzaakt dan het zwevend kiesgedrag. Dat is trouwens niet enkel bij ons zo. In Duitsland zien we dat ook meer en meer. Vroeger hadden we daar twee grote spelers, de sociaaldemocraten en de Christen-Democraten. De liberalen en de groenen vochten tegen de kiesdrempel. Nu zitten ze daar ook met vijf partijen die boven de 10 procent uitkomen. Het duikt overal op: de algemene crisis van de politiek.”